Λαϊκή Αρχιτεκτονική

Στο νότιο χαμηλότερο σημείο του χωριού είναι μια βρύση με νερό όλο το χρόνο. Η Πηγή ή πηή, όπως την αποκαλούν οι χωριανοί. Το χωριό πρέπει να άρχισε να χτίζεται γύρω από τη βρύση αυτή. Η περιοχή της Πηγής δηλαδή πρέπει να αποτέλεσε τον πυρήνα του πρώτου οικισμού.

Τα σπίτια μέχρι σήμερα στέκουν παλαιϊκά αμφιθεατρικά κτισμένα γύρω από τη ζωοδότρα πηγή. Από την πηγή ανεβαίνουν οι δρόμοι προς τα πάνω παρακολουθώντας οργανικά τις κλίσεις του εδάφους. Πλακόστρωτοι όλοι συνταιριάζουν με τους πέτρινους τοίχους και τα παλιά καλτερίμια. Οι δρόμοι είναι στενοί και πολύ συχνά καταλήγουν σε αδιέξοδα με τα μπαλκόνια τόσο κοντά το ένα στο άλλο που φαίνονται σαν να αγγίζουν το ένα το άλλο. Λένε πώς όταν ήταν να χαράξουν ένα δρόμο, το άνοιγμά του το καθόριζαν με βάση αν χωρούσε να περάσει ένα ζώο φορτωμένο μ’ένα σακκί χαρούπια.

Η συγκρότηση του οικισμού χαρακτηρίζεται από πυκνή δόμηση και πλήρη εσωστρέφεια των σπιτιών. Η ζωή εξελισσόταν στις πίσω αυλές και όχι στους δρόμους. Οι θύρες στα ξωπόρτια των παλιών σπιτιών με το υπέρθυρο είναι πελώριες ώστε να επιτρέπουν την άνετη είσοδο στα φορτωμένα ζώα του γεωργού και οδηγούν αμέσως στο εσωτερικό ηλιακό. Εδώ υπάρχουν ένα σωρό βοηθητικά. Ο φούρνος, το φουρνούδι, η γάστρα για το πλύσιμο, το πιθάρι με τα κάρβουνα, ο σταμνοστάτης, κάποτε ξύλινος, άλλοτε σε πεζούλι με ημικυκλική καμάρα.

Ακολουθεί ύστερα η εσωτερική αυλή, ολοπράσινος κήπος με το βασιλικό και τις μπεκόνιες. Ύστερα το ¨παλάτι¨, το δίχωρο που λένε αλλού, μεγάλο άνετο δωμάτιο που χρησίμευε και ως υπνοδωμάτιο αλλά και ως τραπεζαρία ή και αποθήκη για τον καρπό.

Πολύ εντυπωσιακό στοιχείο στην κατασκευή των σπιτιών στα Λεύκαρα είναι η καμάρα. Είτε είναι στις προσόψεις των σπιτιών, είτε είναι στο εσωτερικό τους, καλοδουλεμένες με ωραίες αναλογίες, στρογγυλές και κάποτε οξυκόρυφες, είναι επηρεασμένες, κατά τους ειδικούς, από φράγκικα και βενετσιάνικα πρότυπα.

Τα κεραμίδια εισήχθησαν στα Λεύκαρα στις αρχές του 20ου αιώνα και καθώς ήταν πιο βολικά και στερεά επεκράτησαν.

Την δεκαπενταετία 1920-1936 που ήταν η εποχή της ακμής στα Λεύκαρα, λόγω του εμπορίου του κεντήματος, αρχίζουν να χτίζονται μια σειρά από αρχοντικά που ανήκουν κυρίως σε κεντηματέμπορους. Και τούτα είναι κτισμένα από πέτρα και κεραμίδι όμως το σχέδιο και η δομή τους είναι φερμένη από το εξωτερικό.

Κάθε γωνιά των Λευκάρων είναι συνδεδεμένη βαθύτατα με τον Χριστιανισμό, αφού σε κάθε γειτονιά αλλά και σε μικρές αποστάσεις γύρω από το χωριό υπάρχουν αρκετά παρεκκλήσια, τα οποία διατηρούνται και λειτουργούνται σε τακτά διαστήματα.

Τοπίο & Θέα

Το τοπίο γύρω από τα Λεύκαρα είναι μεγαλόπρεπο.

Στις υπώρειες του βουνού της Σωτήρας εκτείνεται η ορεινή κοιλάδα των Λευκάρων αμφιθεατρικά, με τις κεραμιδένιες στέγες του χωριού να χρωματίζουν ευχάριστα το τοπίο.

Στα βόρεια διαγράφεται η λοφοσειρά του «κάστρου» με τις τραχιές κορυφές των γύρω λόφων και στο βάθος του ορίζοντα ανατολικά απλώνεται η θάλασσα του Κιτίου σταφταλίζοντας στο φως του ήλιου.

Από δω μπορείς να απολαύσεις την πανοραμική θέα προς την κοιλάδα του ποταμού Σιρκάτη με τον εντυπωσιακό βράχο του Κούρβελλου στο κέντρο.

Σωτήρα

Αρκετές αιωνόβιες ελιές, οι λεγόμενες «φραγκοελιές», επειδή υπήρχαν από τον καιρό των Φράγκων, ρίπτουν τη σκιά τους στο λιβάδι πλάι στο εκκλησάκι.

Η ανάβαση στη Σωτήρα και η θέα από την κορυφή της.

Στα νοτιοδυτικά των Λευκάρων, σε θέση επιβλητική και περίοπτη, προβάλλει ο ναΐσκος της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, γνωστός με το όνομα «Σωτήρα» που έδωσε και το όνομά του στο ίδιο το βουνό. Στο ξωκλήσι αυτό οδηγά ανηφορικός δρόμος που αρχίζει από το μνημείο των πεσόντων Λευκαριτών και φτάνει στο εκκλησάκι ύστερα από πεζοπορία 20 περίπου λεπτών. Μπορεί ακόμα κανένας να φτάσει και με αυτοκίνητο σε ελάχιστα λεπτά.

H εκκλησία του Σωτήρος ανάγεται στο 14ον αιώνα και θεμελιωτής της φέρεται ο πατήρ Γαβριήλ που θεωρείται ο κτήτορας της μεγάλης εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού.

Από την κορυφή της Σωτήρας μπορεί ο επισκέπτης να απολαύσει την καταπληκτική θέα που απλώνεται μπροστά του και εκτείνεται προς όλα τα σημεία του ορίζοντα.

Το τοπίο γύρω από τα Λεύκαρα είναι μεγαλόπρεπο.

Στις υπώρειες του βουνού της Σωτήρας εκτείνεται η ορεινή κοιλάδα των Λευκάρων αμφιθεατρικά, με τις κεραμιδένιες στέγες του χωριού να χρωματίζουν ευχάριστα το τοπίο.

Στα βόρεια διαγράφεται η λοφοσειρά του «κάστρου» με τις τραχιές κορυφές των γύρω λόφων και στο βάθος του ορίζοντα ανατολικά απλώνεται η θάλασσα του Κιτίου σταφταλίζοντας στο φως του ήλιου.